Enerji Dolu Anlar Yazılar

Göz Tembelliği Kaç Yaşında Başlar? Bir Antropoloğun Gözünden Görmenin Kültürel Anatomisi Bir antropolog için insan bedeni yalnızca biyolojik bir yapı değil, aynı zamanda kültürel bir metindir. Her organ, her hareket, her ritüel — bir toplumun dünyayı nasıl gördüğünün, nasıl anlamlandırdığının bir yansımasıdır. “Göz tembelliği kaç yaşında başlar?” sorusu ilk bakışta tıbbi bir merak gibi görünse de, aslında derin bir kültürel okumaya kapı aralar. Çünkü görmek yalnızca gözle değil, kültürle de öğrenilir. Gözün Tarihi: Görmenin Antropolojisi İnsanlık tarihi boyunca “görmek” hep bir güç metaforu olmuştur. Antik Mısır’da Ra’nın Gözü koruyucu bir sembol olarak kullanılmış, Anadolu’da nazar boncuğu kötü bakışlardan korunmanın yolu…

Gövde Neresi Olur? Tarihin Aynasında İnsan Bedeninin Anlamı Giriş: Bir Tarihçinin Gözünden Bedenin Hikâyesi Bir tarihçi için “beden”, yalnızca biyolojik bir gerçeklik değil; çağların ruhunu yansıtan bir aynadır. Arşivlerde dolaşırken, antik heykellerin biçiminde, ortaçağ metinlerinin kelimelerinde, modern bilimin formüllerinde hep aynı sorunun yankılandığını duyarım: “Gövde neresi olur?” Bu soru, yalnızca bir anatomik merak değil, aynı zamanda insanın kendini tanıma çabasının ifadesidir. Çünkü tarih boyunca beden, hem bir varlık alanı hem de bir anlam sahası olmuştur. Gövde, bu bütünün merkezinde yer alır — hem taşıyıcı hem temsil edici bir öz. Antik Dönemlerde Gövde: Ruhun Kabı mı, Tanrısal Düzenin Parçası mı? Antik…

“1854 Shl kethüdası” diye bir şey yok: Arama motoru efsanesini değil, tarihi konuşalım Biraz sert başlayacağım: “1854 Shl kethüdası ne demek?” diye sorup birbirini kopyalayan sitelerin cevabını okuyanlar, tarihten çok SEO çöplüğüne bakıyor. Bu tuhaf kısaltmanın ardında iki ayrı kurumun—şehir kethüdası ile şehremini/Şehremaneti—bilerek ya da bilmeyerek birbirine karıştırılması var. Gelin bu sis perdesini kaldıralım; çünkü yanlış terimler, yanlış tarih üretir. “Shl”, muhtemelen “şehir”in uydurma bir kısaltması; kastedilen unvan “şehir kethüdası”dır. Bu ise belediye başkanı değil, devlet–halk arasında özellikle mali işlerde aracı bir yerel temsilcidir; 1854–55 reformlarıyla kurulan Şehremaneti/şehreminilikle eşitlemek anakronizmdir. ([TDV İslâm Ansiklopedisi][1]) “Kethüda” nedir, ne değildir? “Kethüda” Farsça kökenli…

Candela Hangi Dil? Bir Sözcüğün Köklerinden Bilimin Kalbine, Oradan da Geleceğin Ekranlarına Kısa cevap: Candela bir dil değildir. Latinceden gelir; bugün İtalyancada doğrudan “mum” demektir, İspanyolca ve Portekizcede farklı anlam gölgeleri taşır. Aynı zamanda SI’daki ışık şiddeti biriminin adıdır. Hepimiz günlük hayatta kelimelere birer etiket gibi davranırız; “işte bu şu anlama gelir” deyip geçeriz. Ama bazen bir kelime, tıpkı bir prizmaya düşen ışık gibi ayrışır, farklı alanlarda bambaşka renklere bürünür. Candela tam böyle bir sözcük: dilbilimden kültüre, fizikten kullanıcı deneyimine kadar uzanan beklenmedik bir yolculuğu var. Hadi gel, arkadaş arasında sohbet eder gibi bu kelimenin peşine düşelim. Candela hangi dil?…

1 Kg Kanatta Kaç Tane? Gerçek Hayattan Örneklerle Lezzetli Bir Merakın Peşinde Hepimizin aklına bir noktada gelmiştir: “Acaba 1 kilo kanatta kaç tane var?” Belki evde misafir ağırlarken doğru miktarı almak için, belki de mangalda pişirilecek kanatları planlarken… Bu basit gibi görünen soru, aslında mutfakta plan yaparken büyük fark yaratabilir. Bugün bu merakın peşine düşüyor, hem sayılarla hem de gerçek hayattan örneklerle kanat dünyasının lezzetli detaylarını keşfediyoruz. Kanadın Anatomisi: Sadece Bir Parça Değil, Üç Ayrı Lezzet Öncelikle tavuk kanadının tek bir parça olmadığını bilmekte fayda var. Bir kanat aslında üç bölümden oluşur: Drumette (but kısmı): En etli ve doyurucu bölümdür.…

Kuzgun Zeki midir? Bir Ekonomistin Bakışıyla Akıl, Kaynak ve Rasyonalite Ekonomi bilimi, en temelde kıt kaynakların etkin kullanımı üzerine kuruludur. Her seçim, bir fırsat maliyeti doğurur. Bir ekonomist olarak, doğanın dengesine baktığımda, kuzgunun zekâsı bana piyasanın görünmez elini hatırlatır. Çünkü kuzgun da tıpkı insan gibi, kaynak kıtlığıyla karşı karşıya kaldığında rasyonel seçimler yapar, fırsatları değerlendirir ve geleceği planlar. Peki, bu durumda kuzgun sadece bir kuş mudur, yoksa doğanın en tutarlı mikroekonomistlerinden biri mi? Doğada Bir Piyasa: Kaynaklar, Stratejiler ve Fırsat Maliyetleri Ekonomik sistemlerde her aktörün amacı, faydasını maksimize etmektir. Kuzgunlar da bu anlamda “piyasa aktörleri” gibi davranır. Besin bulmak, yiyeceği…

Kompozit Çelik Kapı Ne Demek? Ekonomik Bir Perspektiften İnceleme Kaynakların Sınırlılığı ve Seçimlerin Sonuçları: Bir Ekonomistin Bakışı Ekonomi, kararlar ve bu kararların sonuçları ile şekillenir. Her seçim, sınırlı kaynakların nasıl dağıtılacağına dair bir tercih anlamına gelir. Bu bağlamda, kompozit çelik kapı gibi bir ürünün üretimi, tüketimi ve tercih edilme sebepleri, ekonominin temel ilkeleriyle doğrudan bağlantılıdır. Peki, bu tercihin ardında hangi ekonomik dinamikler yatıyor? Kompozit çelik kapı nedir ve bu ürün, bireysel seçimler ile toplumsal refah üzerinde nasıl bir etki yaratır? İşte, bu yazıda bu soruları ekonomik bir çerçeveden ele alacağız. Kompozit Çelik Kapı Nedir? Kompozit çelik kapı, çelik ve kompozit…

Göreme’de Nereler Gezilir? Tarihin, Taşın ve Sessizliğin Dili Göreme, yalnızca bir yerleşim değil, insanlık tarihinin taşlara kazınmış bir hafıza mekânıdır. Kapadokya’nın kalbinde yer alan bu bölge, hem doğanın hem de insanın ortak emeğiyle şekillenmiştir. “Göreme’de nereler gezilir?” sorusu, aslında “Göreme nasıl okunur?” sorusuna yakındır. Çünkü burası, yalnızca gezilecek değil, anlaşılacak bir yerdir. Her kaya, her kilise, her vadi bir hikâye anlatır; kimi Tanrı’ya yakarır, kimi yeryüzüne seslenir. Tarihsel Arka Plan: Taşın İçindeki Zaman Göreme’nin tarihi, binlerce yıl öncesine, Anadolu’nun ilk yerleşim topluluklarına kadar uzanır. Hititlerden Bizans’a, Selçuklulardan Osmanlı’ya kadar farklı kültürlerin izleri bu topraklarda üst üste birikmiştir. Ancak bölgenin en…

Gönlü Tok Ne Demek? Ekonomik Doyumun Görünmeyen Gücü Kaynakların sınırlı, arzuların ise sınırsız olduğu bir dünyada yaşıyoruz. Her ekonomistin temel çıkış noktası budur. İnsan, sürekli bir tercih yapma hâlindedir: Daha çok kazanmak mı, yoksa mevcutla yetinmek mi? Bu sorunun kalbinde yer alan kavramlardan biri, ekonomik literatürde değil ama yaşamın içinde sıkça karşımıza çıkan “gönlü tok” ifadesidir. Bir ekonomist olarak bu deyimi yalnızca ahlaki bir erdem değil, aynı zamanda ekonomik davranışları şekillendiren görünmez bir değişken olarak görmek mümkündür. Çünkü “gönül tokluğu”, tüketim kalıplarını, refah algısını ve bireysel karar süreçlerini derinden etkiler. Gönlü Tok Olmak: Tüketimin Ötesinde Bir Refah Anlayışı “Gönlü tok”…

Hakir Olmak Ne Demek? İnsanlığın Derinlerinde Bir Kavram Bazı kelimeler vardır; yüzeyde basit görünür ama içine daldığınızda koca bir dünyanın kapısını aralar. “Hakir olmak” da öyle bir kelime. Belki çocukken duydun, belki bir büyüğün nasihatinde geçti: “Kimseyi hakir görme evladım.” O an, anlamını tam bilmesen de sesindeki ciddiyet kalmıştır aklında. Bugün, bu yazıda o kelimenin ardındaki derinliği, duyguyu ve insana dair hikâyeleri keşfe çıkıyoruz. Hakir Olmak Nedir? “Hakir” kelimesi Arapça kökenlidir ve “küçük görülen, değersiz sayılan” anlamına gelir. “Hakir olmak” ise, birinin gözünde veya toplum içinde değersizleşmek, küçümsenmek, aşağılanmak anlamına gelir. Ancak bu sadece bir kelime değil; sosyal psikolojide “dışlanma”…